He Frowned

بِسْمِ ٱللَّهِ ٱلرَّحْمَٰنِ ٱلرَّحِيمِ عَبَسَ وَتَوَلَّىٰٓ

Transliteration: 'Abasa wa tawallaa.

ڕووی گرژکردو ڕووی وه‌رگێڕا (مه‌به‌ست پێغه‌مبه‌ره (صلی الله علیه وسلم) کاتێك (عبدالله ی کوڕی ام مکتوم) که ئیماندارێکی نابینابوو هات بۆ خزمه‌تی، ئه‌ویش هه‌ندێك له سه‌رانی قوره‌یشی کۆ کردبۆوه به ئومێدی هیدایه‌تیان، عبدالله وتی: ئه‌ی پێغه‌مبه‌ری خوا، خوا چی فێرکردوویت منیش فێر بکه‌، پێغه‌مبه‌ر (صلی الله علیه وسلم) پێی ناخۆش بوو که قسه‌کانی پێ ده‌بڕێت، له‌به‌رئه‌وه ڕووی گرژکرد و ڕووی وه‌رگێڕا. بۆیه سه‌ره‌تای ئه‌م سووره‌ته دابه‌زی که گله‌ییه له پێغه‌مبه‌ر (صلی الله علیه وسلم).

أَن جَآءَهُ ٱلْأَعْمَىٰ

Transliteration: An jaa-ahul 'a-maa

له‌به‌رئه‌وه‌ی نابیناکه هات بۆ لای.

وَمَا يُدْرِيكَ لَعَلَّهُۥ يَزَّكَّىٰٓ

Transliteration: Wa maa yudreeka la'allahu yaz zakkaa.

جا تۆ چوزانیت به‌ڵکو ئه‌و هاتبێت تا دڵ و ده‌روونی خاوێن بکاته‌وه‌.

أَوْ يَذَّكَّرُ فَتَنفَعَهُ ٱلذِّكْرَىٰٓ

Transliteration: Au yaz zak karu fatanfa 'ahuz zikraa.

یاخود ئامۆژگاری وه‌ربگرێت، تا ئامۆژگاریه‌که سوودی پێبگه‌یه‌نێت.

أَمَّا مَنِ ٱسْتَغْنَىٰ

Transliteration: Amma manis taghnaa

به‌ڵام ئه‌وه‌ی که خۆی بێ نیاز نیشان ده‌دات و نایه‌وێت ڕێنموومایی وه‌ربگرێت.

فَأَنتَ لَهُۥ تَصَدَّىٰ

Transliteration: Fa-anta lahu tasaddaa

تۆ له‌گه‌ڵ ئه‌ودا کۆده‌بیته‌وه و گرنگی به‌و ده‌ده‌یت و ڕوو له‌و ده‌که‌یت.

وَمَا عَلَيْكَ أَلَّا يَزَّكَّىٰ

Transliteration: Wa ma 'alaika allaa yaz zakka.

جا تۆ هیچ گوناهبار نابیت که ئه‌و ئیمانی نه‌وێت و پاك و پوخته‌کردنی ده‌روونی نه‌وێت.

وَأَمَّا مَن جَآءَكَ يَسْعَىٰ

Transliteration: Wa amma man jaa-aka yas'a

به‌ڵام ئه‌وه‌ی که خۆی هاتوه‌ته لات و کۆشش ده‌کات و مه‌به‌ستێتی که شاره‌زای به‌رنامه‌ی خوا ببێت...

وَهُوَ يَخْشَىٰ

Transliteration: Wahuwa yakhshaa,

له‌کاتێکدا ئه‌و له خوا ده‌ترسێت.

فَأَنتَ عَنْهُ تَلَهَّىٰ

Transliteration: Fa-anta 'anhu talah haa.

ئه‌وه تۆ گوێ به‌و ناده‌یت و خۆتی لێ بێ ئاگا ده‌که‌یت.

كَلَّآ إِنَّهَا تَذْكِرَةٌۭ

Transliteration: Kalla innaha tazkirah

نه‌خێر وامه‌که‌و وامه‌به‌، چونکه به‌ڕاستی ئه‌م ئایه‌تانه‌، ئه‌م سوره‌ته‌، یادخستنه‌وه و ئامۆژگاریه‌.

فَمَن شَآءَ ذَكَرَهُۥ

Transliteration: Faman shaa a zakarah

جا که‌سێك بیه‌وێت ڕێنموویی وه‌رگرێت، ئه‌وه یادی ده‌کات.

فِى صُحُفٍۢ مُّكَرَّمَةٍۢ

Transliteration: Fi suhufim mukar rama,

(ئه‌و قورئانه‌) له چه‌ندین لاپه‌ڕه‌ی به‌ڕێزو پیرۆزدا هه‌ڵگیراوه و له (لوح المحفوظ) وه‌رگیراوه‌.

مَّرْفُوعَةٍۢ مُّطَهَّرَةٍۭ

Transliteration: Marfoo'atim mutah hara,

که به‌رزو بڵند و پاك و خاوێنن.

بِأَيْدِى سَفَرَةٍۢ

Transliteration: Bi'aidee safara

به‌ده‌ستی فریشته نووسه‌ره‌کان.

كِرَامٍۭ بَرَرَةٍۢ

Transliteration: Kiraamim bararah.

که به‌ڕێزو خواناس و ملکه‌چ و فه‌رمانبه‌رداران.

قُتِلَ ٱلْإِنسَٰنُ مَآ أَكْفَرَهُۥ

Transliteration: Qutilal-insanu maa akfarah.

ئه‌ی ئاده‌میزاد، به‌کوشت بچیت، چه‌نده کافره‌، سپڵه‌یه‌، چه‌نده خوانه‌ناس و یاخیه‌، یاخود به‌کوشت چێت ئاده‌میزاد چی وای لێکردووه که کافر بێت؟! چ پاساوێکی هه‌یه بۆ خوانه‌ناسی و یاخی بوون.

مِنْ أَىِّ شَىْءٍ خَلَقَهُۥ

Transliteration: Min aiyyi shai-in Khalaq

(بۆ بیرناکاته‌وه‌‌) خوا له‌چی دروستی کردووه‌؟!

مِن نُّطْفَةٍ خَلَقَهُۥ فَقَدَّرَهُۥ

Transliteration: Min nutfah; khalaqahu faqad-darah.

له نوتفه‌یه‌ك (له خاڵێکی زۆر بچووك که به چاو نابینرێت) دروستی کردووه و هه‌موو ئه‌ندامانی ده‌ر و ناوی پێ به‌خشیوه و ئه‌ندازه‌گیری وردی له دروستکردنیدا ئه‌نجام داوه‌، (کات و شوێنی له‌دایکبوونی و مردنی بۆ دیاری کردووه‌).

ثُمَّ ٱلسَّبِيلَ يَسَّرَهُۥ

Transliteration: Thummas sabeela yas-sarah

له‌وه‌ودوا ژیانی بۆ ئاسان کردووه و سه‌رپشکی کردووه له په‌یڕه‌وی کردنی ڕێگه‌ی چاکه یان خراپه‌، ئیمان یان کوفر، (دوای ئه‌وه‌ی که ده‌ست نیشانی هه‌ردووکیانی بۆ کردووه و سه‌ره‌نجامی ڕوون کردۆته‌وه‌).

ثُمَّ أَمَاتَهُۥ فَأَقْبَرَهُۥ

Transliteration: Thumma amatahu fa-aqbarah

له‌وه‌ودوا ده‌یمرێنێت و ده‌یخاته ناو گۆڕه‌وه‌.

ثُمَّ إِذَا شَآءَ أَنشَرَهُۥ

Transliteration: Thumma iza shaa-a ansharah

پاشان کاتێك بیه‌وێت زیندووی ده‌کاته‌وه‌.

كَلَّا لَمَّا يَقْضِ مَآ أَمَرَهُۥ

Transliteration: Kalla lamma yaqdi maa amarah.

به‌ڕاستی، ئه‌وه‌ی که خوا فه‌رمانی پێداوه هێشتا ئاده‌میزاد به‌جێی نه‌هێناوه‌.

فَلْيَنظُرِ ٱلْإِنسَٰنُ إِلَىٰ طَعَامِهِۦٓ

Transliteration: Falyanzuril insanu ilaa ta-amih

ده‌با ئاده‌میزاد سه‌یری خواردنه‌که‌ی بکات و سه‌رنجی بدات و بیری لێ بکاته‌وه‌.

أَنَّا صَبَبْنَا ٱلْمَآءَ صَبًّۭا

Transliteration: Anna sabab nalmaa-a sabba.

بێگومان ئێمه ئاومان بۆ دابارانده‌وه‌ته خواره‌وه‌، چۆن دابارینێت.

ثُمَّ شَقَقْنَا ٱلْأَرْضَ شَقًّۭا

Transliteration: Thumma sha qaqnal-arda shaqqa.

له‌وه‌ودوا زه‌ویمان بۆ له‌ت له‌ت به چه‌که‌ره‌ی ناسکی ڕووه‌ك.

فَأَنۢبَتْنَا فِيهَا حَبًّۭا

Transliteration: Fa ambatna feeha habba

ئینجا دانه‌وێڵه‌مان تێادا ڕوواند.

وَعِنَبًۭا وَقَضْبًۭا

Transliteration: Wa 'inabaw-wa qadba

هه‌روه‌ها ترێ و سه‌وزه‌مان.

وَزَيْتُونًۭا وَنَخْلًۭا

Transliteration: Wa zaitoonaw wanakh la'

هه‌روه‌ها زه‌یتوون و دارخورمایش.

وَحَدَآئِقَ غُلْبًۭا

Transliteration: Wa hadaa-iqa ghulba

باخچه‌ی ده‌وره‌دراو به دارخورما یان دره‌ختی تر، یاخود باخی چڕو پڕ.

وَفَٰكِهَةًۭ وَأَبًّۭا

Transliteration: Wa faki hataw-wa abba.

جۆره‌ها میوه‌، هاوڕێ له‌گه‌ڵ هه‌موو ئه‌و گژو گیایانه‌ی که خواکرده و ماڵات ده‌یخوات له له‌وه‌ڕگاکاندا.

مَّتَٰعًۭا لَّكُمْ وَلِأَنْعَٰمِكُمْ

Transliteration: Mata'al-lakum wa li-an'amikum.

(هه‌موو ئه‌مانه ئاماده‌مان کردووه‌) تا خۆتان و ماڵاته‌کانتان سوودی لێ وه‌ربگرن.

فَإِذَا جَآءَتِ ٱلصَّآخَّةُ

Transliteration: Faiza jaa-atis saakhah.

جا کاتێك قیامه‌ت به‌رپا بوو به‌هۆی ده‌نگێکی به‌هێزی گوێ کپ که‌ره‌وه‌.

يَوْمَ يَفِرُّ ٱلْمَرْءُ مِنْ أَخِيهِ

Transliteration: Yauma yafir-rul mar-u min akheeh

ئه‌و ڕۆژه (هێنده سامناکه‌) برا له‌ده‌ست براکه‌ی هه‌ڵدێت و ڕاده‌کات و خۆی لێ ده‌شارێته‌وه‌.

وَأُمِّهِۦ وَأَبِيهِ

Transliteration: Wa ummihee wa abeeh

هه‌روه‌ها له‌ده‌ست دایك و باوکی...

وَصَٰحِبَتِهِۦ وَبَنِيهِ

Transliteration: Wa sahi batihee wa baneeh.

له‌ده‌ست هاوسه‌رو کوڕه‌کانی...

لِكُلِّ ٱمْرِئٍۢ مِّنْهُمْ يَوْمَئِذٍۢ شَأْنٌۭ يُغْنِيهِ

Transliteration: Likul limri-im-minuhm yaumaa-izin shaa nuy-yughneeh

له‌و ڕۆژه‌دا هه‌رکه‌سێك له‌وانه ئه‌وه‌نده سه‌رگه‌رمی کێشه‌ی خۆیه‌تی، ناتوانێت فریای که‌سی تر بکه‌وێت.

وُجُوهٌۭ يَوْمَئِذٍۢ مُّسْفِرَةٌۭ

Transliteration: Wujoo huny-yauma-izim-musfira;

له‌و ڕۆژه‌دا ڕووخسارانێك گه‌ش و جوان و ڕوون و شادن.

ضَاحِكَةٌۭ مُّسْتَبْشِرَةٌۭ

Transliteration: Dahi katum mustab shirah

ده‌م پێکه‌نینن، مژده و شادییان لێ ده‌دره‌وشێته‌وه‌.

وَوُجُوهٌۭ يَوْمَئِذٍ عَلَيْهَا غَبَرَةٌۭ

Transliteration: Wa wujoohuy yauma-izin 'alaiha ghabar a

له‌و ڕۆژه‌دا ڕووخسارانێکیش هه‌ن که گژو تاڵ و تۆزاوی و په‌ست غه‌مگینن.

تَرْهَقُهَا قَتَرَةٌ

Transliteration: Tarhaquha qatarah.

دێزی و ڕه‌شی و تاریکی دایپۆشیوون.

أُو۟لَٰٓئِكَ هُمُ ٱلْكَفَرَةُ ٱلْفَجَرَةُ

Transliteration: Ulaa-ika humul-kafa ratul-fajarah.

ئا ئه‌وانه بێ باوه‌ڕو خوانه‌ناس و تاوانبارو گوناهکاره‌کانن.