കീകൾ: J അടുത്ത അയാഹ് · K മുമ്പത്തെ ആയത്ത്
- 1
بِسْمِ ٱللَّهِ ٱلرَّحْمَٰنِ ٱلرَّحِيمِ تَبَٰرَكَ ٱلَّذِى بِيَدِهِ ٱلْمُلْكُ وَهُوَ عَلَىٰ كُلِّ شَىْءٍۢ قَدِيرٌ
ലിപ്യന്തരണം: Tabaarakal lazee biyadihil mulku wa huwa 'alaa kulli shai-in qadeer
ആധിപത്യം ഏതൊരുവന്റെ കയ്യിലാണോ അവന് അനുഗ്രഹപൂര്ണ്ണനായിരിക്കുന്നു. അവന് ഏതു കാര്യത്തിനും കഴിവുള്ളവനാകുന്നു.
- 2
ٱلَّذِى خَلَقَ ٱلْمَوْتَ وَٱلْحَيَوٰةَ لِيَبْلُوَكُمْ أَيُّكُمْ أَحْسَنُ عَمَلًۭا ۚ وَهُوَ ٱلْعَزِيزُ ٱلْغَفُورُ
ലിപ്യന്തരണം: Allazee khalaqal mawta walhayaata liyabluwakum ayyukum ahsanu 'amalaa; wa huwal 'azeezul ghafoor
നിങ്ങളില് ആരാണ് കൂടുതല് നന്നായി പ്രവര്ത്തിക്കുന്നവന് എന്ന് പരീക്ഷിക്കുവാന് വേണ്ടി മരണവും ജീവിതവും സൃഷ്ടിച്ചവനാകുന്നു അവന്. അവന് പ്രതാപിയും ഏറെ പൊറുക്കുന്നവനുമാകുന്നു.
- 3
ٱلَّذِى خَلَقَ سَبْعَ سَمَٰوَٰتٍۢ طِبَاقًۭا ۖ مَّا تَرَىٰ فِى خَلْقِ ٱلرَّحْمَٰنِ مِن تَفَٰوُتٍۢ ۖ فَٱرْجِعِ ٱلْبَصَرَ هَلْ تَرَىٰ مِن فُطُورٍۢ
ലിപ്യന്തരണം: Allazee khalaqa sab'a samaawaatin tibaaqam maa taraa fee khalqir rahmaani min tafaawutin farji'il basara hal taraa min futoor
ഏഴു ആകാശങ്ങളെ അടുക്കുകളായി സൃഷ്ടിച്ചവനാകുന്നു അവന്. പരമകാരുണികന്റെ സൃഷ്ടിപ്പില് യാതൊരു ഏറ്റക്കുറവും നീ കാണുകയില്ല. എന്നാല് നീ ദൃഷ്ടി ഒന്നുകൂടി തിരിച്ചു കൊണ്ട് വരൂ. വല്ല വിടവും നീ കാണുന്നുണ്ടോ?
- 4
ثُمَّ ٱرْجِعِ ٱلْبَصَرَ كَرَّتَيْنِ يَنقَلِبْ إِلَيْكَ ٱلْبَصَرُ خَاسِئًۭا وَهُوَ حَسِيرٌۭ
ലിപ്യന്തരണം: Summar ji'il basara karrataini yanqalib ilaikal basaru khaasi'anw wa huwa haseer
പിന്നീട് രണ്ടു തവണ നീ കണ്ണിനെ തിരിച്ച് കൊണ്ട് വരൂ. നിന്റെ അടുത്തേക്ക് ആ കണ്ണ് പരാജയപ്പെട്ട നിലയിലും പരവശമായികൊണ്ടും മടങ്ങി വരും.
- 5
وَلَقَدْ زَيَّنَّا ٱلسَّمَآءَ ٱلدُّنْيَا بِمَصَٰبِيحَ وَجَعَلْنَٰهَا رُجُومًۭا لِّلشَّيَٰطِينِ ۖ وَأَعْتَدْنَا لَهُمْ عَذَابَ ٱلسَّعِيرِ
ലിപ്യന്തരണം: Wa laqad zaiyannas samaaa'ad dunyaa bimasaa beeha wa ja'alnaahaa rujoomal lish shayaateeni wa a'tadnaa lahum 'azaabas sa'eer
ഏറ്റവും അടുത്ത ആകാശത്തെ നാം ചില വിളക്കുകള് കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ചിരിക്കുന്നു. അവയെ നാം പിശാചുകളെ എറിഞ്ഞോടിക്കാനുള്ളവയുമാക്കിയിരിക്കുന്നു. അവര്ക്കു നാം ജ്വലിക്കുന്ന നരകശിക്ഷ ഒരുക്കിവെക്കുകയും ചെയ്തിരിക്കുന്നു.
- 6
وَلِلَّذِينَ كَفَرُوا۟ بِرَبِّهِمْ عَذَابُ جَهَنَّمَ ۖ وَبِئْسَ ٱلْمَصِيرُ
ലിപ്യന്തരണം: Wa lillazeena kafaroo bi rabbihim 'azaabu jahannama wa bi'sal maseer
തങ്ങളുടെ രക്ഷിതാവില് അവിശ്വസിച്ചവര്ക്കാണ് നരക ശിക്ഷയുള്ളത്. തിരിച്ചെത്തുന്ന ആ സ്ഥലം വളരെ ചീത്ത തന്നെ.
- 7
إِذَآ أُلْقُوا۟ فِيهَا سَمِعُوا۟ لَهَا شَهِيقًۭا وَهِىَ تَفُورُ
ലിപ്യന്തരണം: Izaaa ulqoo feehaa sami'oo lahaa shaheeqanw wa hiya tafoor
അവര് അതില് (നരകത്തില്) എറിയപ്പെട്ടാല് അതിന്നവര് ഒരു ഗര്ജ്ജനം കേള്ക്കുന്നതാണ്. അത് തിളച്ചു മറിഞ്ഞു കൊണ്ടിരിക്കുകയും ചെയ്യും.
- 8
تَكَادُ تَمَيَّزُ مِنَ ٱلْغَيْظِ ۖ كُلَّمَآ أُلْقِىَ فِيهَا فَوْجٌۭ سَأَلَهُمْ خَزَنَتُهَآ أَلَمْ يَأْتِكُمْ نَذِيرٌۭ
ലിപ്യന്തരണം: Takaadu tamayyazu minal ghaizi kullamaaa uliqya feehaa fawjun sa alahum khazanatuhaaa alam yaatikum nazeer
കോപം നിമിത്തം അത് പൊട്ടിപ്പിളര്ന്ന് പോകുമാറാകും. അതില് (നരകത്തില്) ഓരോ സംഘവും എറിയപ്പെടുമ്പോഴൊക്കെ അതിന്റെ കാവല്ക്കാര് അവരോട് ചോദിക്കും. നിങ്ങളുടെ അടുത്ത് മുന്നറിയിപ്പുകാരന് വന്നിരുന്നില്ലേ?
- 9
قَالُوا۟ بَلَىٰ قَدْ جَآءَنَا نَذِيرٌۭ فَكَذَّبْنَا وَقُلْنَا مَا نَزَّلَ ٱللَّهُ مِن شَىْءٍ إِنْ أَنتُمْ إِلَّا فِى ضَلَٰلٍۢ كَبِيرٍۢ
ലിപ്യന്തരണം: Qaaloo balaa qad jaaa'anaa nazeerun fakazzabnaa wa qulnaa maa nazzalal laahu min shai in in antum illaa fee dalaalin kabeer
അവര് പറയും: അതെ ഞങ്ങള്ക്ക് മുന്നറിയിപ്പുകാരന് വന്നിരുന്നു. അപ്പോള് ഞങ്ങള് നിഷേധിച്ചു തള്ളുകയും അല്ലാഹു യാതൊന്നും ഇറക്കിയിട്ടില്ല. നിങ്ങള് വലിയ വഴികേടില് തന്നെയാകുന്നു എന്ന് ഞങ്ങള് പറയുകയുമാണ് ചെയ്തത്.
- 10
وَقَالُوا۟ لَوْ كُنَّا نَسْمَعُ أَوْ نَعْقِلُ مَا كُنَّا فِىٓ أَصْحَٰبِ ٱلسَّعِيرِ
ലിപ്യന്തരണം: Wa qaaloo law kunnaa nasma'u awna'qilu maa kunnaa feee as haabis sa'eer
ഞങ്ങള് കേള്ക്കുകയോ ചിന്തിക്കുകയോ ചെയ്തിരുന്നെങ്കില് ഞങ്ങള് ജ്വലിക്കുന്ന നരകാഗ്നിയുടെ അവകാശികളുടെ കൂട്ടത്തിലാകുമായിരുന്നില്ല എന്നും അവര് പറയും.
- 11
فَٱعْتَرَفُوا۟ بِذَنۢبِهِمْ فَسُحْقًۭا لِّأَصْحَٰبِ ٱلسَّعِيرِ
ലിപ്യന്തരണം: Fa'tarafoo bizambihim fasuhqal li as haabis sa'eer
അങ്ങനെ അവര് തങ്ങളുടെ കുറ്റം ഏറ്റുപറയും. അപ്പോള് നരകാഗ്നിയുടെ ആള്ക്കാര്ക്കു ശാപം.
- 12
إِنَّ ٱلَّذِينَ يَخْشَوْنَ رَبَّهُم بِٱلْغَيْبِ لَهُم مَّغْفِرَةٌۭ وَأَجْرٌۭ كَبِيرٌۭ
ലിപ്യന്തരണം: Innal lazeena yakhshawna rabbahum bilghaibi lahum maghfiratunw wa ajrun kabeer
തീര്ച്ചയായും തങ്ങളുടെ രക്ഷിതാവിനെ അദൃശ്യനിലയില് ഭയപ്പെടുന്നവരാരോ അവര്ക്ക് പാപമോചനവും വലിയ പ്രതിഫലവുമുണ്ട്.
- 13
وَأَسِرُّوا۟ قَوْلَكُمْ أَوِ ٱجْهَرُوا۟ بِهِۦٓ ۖ إِنَّهُۥ عَلِيمٌۢ بِذَاتِ ٱلصُّدُورِ
ലിപ്യന്തരണം: Wa asirroo qawlakum awijharoo bihee innahoo 'aleemum bizaatis sudoor
നിങ്ങളുടെ വാക്ക് നിങ്ങള് രഹസ്യമാക്കുക. അല്ലെങ്കില് പരസ്യമാക്കിക്കൊള്ളുക. തീര്ച്ചയായും അവന് (അല്ലാഹു) ഹൃദയങ്ങളിലുള്ളത് അറിയുന്നവനാകുന്നു.
- 14
أَلَا يَعْلَمُ مَنْ خَلَقَ وَهُوَ ٱللَّطِيفُ ٱلْخَبِيرُ
ലിപ്യന്തരണം: Alaa ya'lamu man khalaq wa huwal lateeful khabeer
സൃഷ്ടിച്ചുണ്ടാക്കിയവന് (എല്ലാം) അറിയുകയില്ലേ? അവന് നിഗൂഢരഹസ്യങ്ങള് അറിയുന്നവനും സൂക്ഷ്മജ്ഞാനിയുമാകുന്നു.
- 15
هُوَ ٱلَّذِى جَعَلَ لَكُمُ ٱلْأَرْضَ ذَلُولًۭا فَٱمْشُوا۟ فِى مَنَاكِبِهَا وَكُلُوا۟ مِن رِّزْقِهِۦ ۖ وَإِلَيْهِ ٱلنُّشُورُ
ലിപ്യന്തരണം: Huwal lazee ja'ala lakumul arda zaloolan famshoo fee manaakibihaa wa kuloo mir rizqihee wa ilaihin nushoor
അവനാകുന്നു നിങ്ങള്ക്ക് വേണ്ടി ഭൂമിയെ വിധേയമാക്കി തന്നവന്. അതിനാല് അതിന്റെ ചുമലുകളിലൂടെ നിങ്ങള് നടക്കുകയും അവന്റെ ഉപജീവനത്തില് നിന്ന് ഭക്ഷിക്കുകയും ചെയ്തു കൊള്ളുക. അവങ്കലേക്ക് തന്നെയാണ് ഉയിര്ത്തെഴുന്നേല്പ്.
- 16
ءَأَمِنتُم مَّن فِى ٱلسَّمَآءِ أَن يَخْسِفَ بِكُمُ ٱلْأَرْضَ فَإِذَا هِىَ تَمُورُ
ലിപ്യന്തരണം: 'A-amintum man fissamaaa'i aiyakhsifa bi kumul arda fa izaa hiya tamoor
ആകാശത്തുള്ളവന് നിങ്ങളെ ഭൂമിയില് ആഴ്ത്തിക്കളയുന്നതിനെപ്പറ്റി നിങ്ങള് നിര്ഭയരായിരിക്കുകയാണോ? അപ്പോള് അത് (ഭൂമി) ഇളകിമറിഞ്ഞു കൊണ്ടിരിക്കും.
- 17
أَمْ أَمِنتُم مَّن فِى ٱلسَّمَآءِ أَن يُرْسِلَ عَلَيْكُمْ حَاصِبًۭا ۖ فَسَتَعْلَمُونَ كَيْفَ نَذِيرِ
ലിപ്യന്തരണം: Am amintum man fissamaaa'i ai yursila 'alaikum haasiban fasata'lamoona kaifa nazeer
അതല്ല, ആകാശത്തുള്ളവന് നിങ്ങളുടെ നേരെ ഒരു ചരല് വര്ഷം അയക്കുന്നതിനെപ്പറ്റി നിങ്ങള് നിര്ഭയരായിരിക്കുകയാണോ? എന്റെ താക്കീത് എങ്ങനെയുണ്ടെന്ന് നിങ്ങള് വഴിയെ അറിഞ്ഞു കൊള്ളും.
- 18
وَلَقَدْ كَذَّبَ ٱلَّذِينَ مِن قَبْلِهِمْ فَكَيْفَ كَانَ نَكِيرِ
ലിപ്യന്തരണം: Wa laqad kazzabal lazeena min qablihim fakaifa kaana nakeer
തീര്ച്ചയായും അവര്ക്ക് മുമ്പുള്ളവരും നിഷേധിച്ചു തള്ളിയിട്ടുണ്ട്. അപ്പോള് എന്റെ പ്രതിഷേധം എങ്ങനെയായിരുന്നു.
- 19
أَوَلَمْ يَرَوْا۟ إِلَى ٱلطَّيْرِ فَوْقَهُمْ صَٰٓفَّٰتٍۢ وَيَقْبِضْنَ ۚ مَا يُمْسِكُهُنَّ إِلَّا ٱلرَّحْمَٰنُ ۚ إِنَّهُۥ بِكُلِّ شَىْءٍۭ بَصِيرٌ
ലിപ്യന്തരണം: Awalam yaraw ilat tairi fawqahum saaaffaatinw wa yaqbidn; maa yumsikuhunna illaar rahmaan; innahoo bikulli shai im baseer
അവര്ക്കു മുകളില് ചിറക് വിടര്ത്തിക്കൊണ്ടും ചിറകു കൂട്ടിപ്പിടിച്ചു കൊണ്ടും പറക്കുന്ന പക്ഷികളുടെ നേര്ക്ക് അവര് നോക്കിയില്ലേ? പരമകാരുണികനല്ലാതെ (മറ്റാരും) അവയെ താങ്ങി നിറുത്തുന്നില്ല. തീര്ച്ചയായും അവന് എല്ലാകാര്യവും കണ്ടറിയുന്നവനാകുന്നു.
- 20
أَمَّنْ هَٰذَا ٱلَّذِى هُوَ جُندٌۭ لَّكُمْ يَنصُرُكُم مِّن دُونِ ٱلرَّحْمَٰنِ ۚ إِنِ ٱلْكَٰفِرُونَ إِلَّا فِى غُرُورٍ
ലിപ്യന്തരണം: Amman haazal lazee huwa jundul lakum yansurukum min doonir rahmaan; inilkaafiroona illaa fee ghuroor
അതല്ല പരമകാരുണികന് പുറമെ നിങ്ങളെ സഹായിക്കുവാന് ഒരു പട്ടാളമായിട്ടുള്ളവന് ആരുണ്ട്? സത്യനിഷേധികള് വഞ്ചനയില് അകപ്പെട്ടിരിക്കുക മാത്രമാകുന്നു.
- 21
أَمَّنْ هَٰذَا ٱلَّذِى يَرْزُقُكُمْ إِنْ أَمْسَكَ رِزْقَهُۥ ۚ بَل لَّجُّوا۟ فِى عُتُوٍّۢ وَنُفُورٍ
ലിപ്യന്തരണം: Amman haazal lazee yarzuqukum in amsaka rizqah; bal lajjoo fee 'utuwwinw wa nufoor
അതല്ലെങ്കില് അല്ലാഹു തന്റെ ഉപജീവനം നിര്ത്തിവെച്ചാല് നിങ്ങള്ക്ക് ഉപജീവനം നല്കുന്നവനായി ആരുണ്ട്? എങ്കിലും അവര് ധിക്കാരത്തിലും വെറുപ്പിലും മുഴുകിയിരിക്കയാകുന്നു.
- 22
أَفَمَن يَمْشِى مُكِبًّا عَلَىٰ وَجْهِهِۦٓ أَهْدَىٰٓ أَمَّن يَمْشِى سَوِيًّا عَلَىٰ صِرَٰطٍۢ مُّسْتَقِيمٍۢ
ലിപ്യന്തരണം: Afamai yamshee mukibban 'alaa wajhihee ahdaaa ammany yamshee sawiyyan 'alaa siratim mustaqeem
അപ്പോള്, മുഖം നിലത്തു കുത്തിക്കൊണ്ട് നടക്കുന്നവനാണോ സന്മാര്ഗം പ്രാപിക്കുന്നവന്? അതല്ല നേരെയുള്ള പാതയിലൂടെ ശരിക്ക് നടക്കുന്നവനോ?
- 23
قُلْ هُوَ ٱلَّذِىٓ أَنشَأَكُمْ وَجَعَلَ لَكُمُ ٱلسَّمْعَ وَٱلْأَبْصَٰرَ وَٱلْأَفْـِٔدَةَ ۖ قَلِيلًۭا مَّا تَشْكُرُونَ
ലിപ്യന്തരണം: Qul huwal lazee ansha akum wa ja'ala lakumus sam'a wal absaara wal af'idata qaleelam maa tashkuroon
പറയുക: അവനാണ് നിങ്ങളെ സൃഷ്ടിച്ചുണ്ടാക്കുകയും നിങ്ങള്ക്ക് കേള്വിയും കാഴ്ചകളും ഹൃദയങ്ങളും ഏര്പെടുത്തിത്തരികയും ചെയ്തവന്. കുറച്ചു മാത്രമേ നിങ്ങള് നന്ദികാണിക്കുന്നുള്ളൂ.
- 24
قُلْ هُوَ ٱلَّذِى ذَرَأَكُمْ فِى ٱلْأَرْضِ وَإِلَيْهِ تُحْشَرُونَ
ലിപ്യന്തരണം: Qul huwal lazee zara akum fil ardi wa ilaihi tuhsharoon
പറയുക: അവനാണ് നിങ്ങളെ ഭൂമിയില് സൃഷ്ടിച്ച് വളര്ത്തിയവന്. അവങ്കലേക്കാണ് നിങ്ങള് ഒരുമിച്ചുകൂട്ടപ്പെടുന്നത്.
- 25
وَيَقُولُونَ مَتَىٰ هَٰذَا ٱلْوَعْدُ إِن كُنتُمْ صَٰدِقِينَ
ലിപ്യന്തരണം: Wa yaqooloona mataa haazal wa'du in kuntum saadiqeen
അവര് പറയുന്നു: എപ്പോഴാണ് ഈ വാഗ്ദാനം (പുലരുന്നത്?) നിങ്ങള് സത്യവാന്മാരാണെങ്കില് (അതൊന്ന് പറഞ്ഞുതരൂ)
- 26
قُلْ إِنَّمَا ٱلْعِلْمُ عِندَ ٱللَّهِ وَإِنَّمَآ أَنَا۠ نَذِيرٌۭ مُّبِينٌۭ
ലിപ്യന്തരണം: Qul innamal 'ilmu 'indallaahi wa innamaaa ana nazeerum mubeen
പറയുക: ആ അറിവ് അല്ലാഹുവിന്റെ പക്കല് മാത്രമാകുന്നു. ഞാന് വ്യക്തമായ താക്കീതുകാരന് മാത്രമാകുന്നു.
- 27
فَلَمَّا رَأَوْهُ زُلْفَةًۭ سِيٓـَٔتْ وُجُوهُ ٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟ وَقِيلَ هَٰذَا ٱلَّذِى كُنتُم بِهِۦ تَدَّعُونَ
ലിപ്യന്തരണം: Falaammaa ra-awhu zulfatan seee'at wujoohul lazeena kafaroo wa qeela haazal lazee kuntum bihee tadda'oon
അത് (താക്കീത് നല്കപ്പെട്ട കാര്യം) സമീപസ്ഥമായി അവര് കാണുമ്പോള് സത്യനിഷേധികളുടെ മുഖങ്ങള്ക്ക് മ്ലാനത ബാധിക്കുന്നതാണ്. നിങ്ങള് ഏതൊന്നിനെപ്പറ്റി വാദിച്ച് കൊണ്ടിരുന്നുവോ അതാകുന്നു ഇത് എന്ന് (അവരോട്) പറയപ്പെടുകയും ചെയ്യും.
- 28
قُلْ أَرَءَيْتُمْ إِنْ أَهْلَكَنِىَ ٱللَّهُ وَمَن مَّعِىَ أَوْ رَحِمَنَا فَمَن يُجِيرُ ٱلْكَٰفِرِينَ مِنْ عَذَابٍ أَلِيمٍۢ
ലിപ്യന്തരണം: Qul ara'aytum in ahlaka niyal laahu wa mam ma'iya aw rahimanaa famai-yujeerul kaafireena min 'azaabin aleem
പറയുക: നിങ്ങള് ചിന്തിച്ച് നോക്കിയിട്ടുണ്ടോ? എന്നെയും എന്നോടൊപ്പമുള്ളവരെയും അല്ലാഹു നശിപ്പിക്കുകയോ അല്ലെങ്കില് ഞങ്ങളോടവന് കരുണ കാണിക്കുകയോ ചെയ്താല് വേദനയേറിയ ശിക്ഷയില് നിന്ന് സത്യനിഷേധികളെ രക്ഷിക്കാനാരുണ്ട്?
- 29
قُلْ هُوَ ٱلرَّحْمَٰنُ ءَامَنَّا بِهِۦ وَعَلَيْهِ تَوَكَّلْنَا ۖ فَسَتَعْلَمُونَ مَنْ هُوَ فِى ضَلَٰلٍۢ مُّبِينٍۢ
ലിപ്യന്തരണം: Qul huwar rahmaanu aamannaa bihee wa 'alaihi tawakkalnaa fasata'lamoona man huwa fee dalaalim mubeen
പറയുക: അവനാകുന്നു പരമകാരുണികന്. അവനില് ഞങ്ങള് വിശ്വസിച്ചിരിക്കുന്നു. അവന്റെ മേല് ഞങ്ങള് ഭരമേല്പിക്കുകയും ചെയ്തിരിക്കുന്നു. എന്നാല് വഴിയെ നിങ്ങള്ക്കറിയാം; ആരാണ് വ്യക്തമായ വഴികേടിലെന്ന്.
- 30
قُلْ أَرَءَيْتُمْ إِنْ أَصْبَحَ مَآؤُكُمْ غَوْرًۭا فَمَن يَأْتِيكُم بِمَآءٍۢ مَّعِينٍۭ
ലിപ്യന്തരണം: Qul ara'aytum in asbaha maaa'ukum ghawran famai yaateekum bimaaa'im ma'een
പറയുക: നിങ്ങള് ചിന്തിച്ച് നോക്കിയിട്ടുണ്ടോ? നിങ്ങളുടെ വെള്ളം വറ്റിപ്പോയാല് ആരാണ് നിങ്ങള്ക്ക് ഒഴുകുന്ന ഉറവു വെള്ളം കൊണ്ട് വന്നു തരിക?
വിവർത്തന പതിപ്പ്: ml.abdulhameed
വാക്യം ഓഡിയോ: മിഷാരി റാഷിദ് അലഫാസി (islamic.network CDN വഴി 128kbps).
വാചകവും വിവർത്തനങ്ങളും: api.alquran.cloud · ഉത്മാനി അറബിക്.
ഒരു ആയത്തിൻ്റെ അർത്ഥം വ്യക്തമല്ലെങ്കിൽ, യോഗ്യതയുള്ള ഒരു അധ്യാപകനോട് ചോദിക്കുക - പ്രത്യേകിച്ച് നിയമപരവും വിശ്വാസപരവുമായ കാര്യങ്ങൾക്ക്.